17-11-2008, 20:34
Petrolün varili 4 ayda 145 dolardan 58 dolara düştü ama tüketiciye sadece “kuruş”luk indirimler yansıdı
POMPALI VURGUN!
Akaryakıt, elektrik ve doğalgaz fiyatları, neredeyse bunların tamamını ithal etmemiz dolayısıyla, dünya petrol fiyatları ve Türkiye`deki döviz fiyatları dikkate alınarak belirleniyor. Türkiye`nin de fiyat belirlerken gösterge olarak kabul ettiği petrolün varil fiyatı, Temmuz ayında 145 doları bulmuşken yüzde 60’ın üzerinde gerileyerek yaklaşık 55 dolara düştü. Bütün dünyada fiyatlara yansıyan bu düşüş her zaman olduğu gibi Türkiye’de tüketiciye yansımadı maalesef. Aylardır Türkiye gündeminde birinci sıraya oturan ve resmen bir soyguna dönüşen benzin pompa fiyatları konusu, ilginçtir iktidardan muhalefete, sokaktaki insandan sanayiciye kadar her kesimin büyük tepkisini çekiyor. Küresel krizle birlikte petrolün fiyatı uluslararası piyasalarda temmuz ayında 147 dolar olan rekor seviyeden bugün 60 doların altına kadar geriledi. Petroldeki artışı, pompa fiyatlarına hemen yansıtan şirketler, indirimleri ise görmezden geliyor. Bir de bunun yanında yüzde 200’ün üzerindeki vergileri düşünürsek, Türkiye’deki pompa vurgununu daha iyi anlarız.
Başbakan da şikayetçi vatandaş da
İktidarın başındaki isim olan Başbakan Tayyip Erdoğan, petrol fiyatlarının yükseldiği dönemlerde değişikliği fiyatlara yansıtan petrol istasyonlarının fiyatlar düştüğünde yansıtmadığından şikayet ederek, Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu’nun (EPDK) gerekli izahatı yapamaması durumunda konuyu yargıya götüreceklerini dahi söyledi. Başbakanın bile şikayet ettiği bir konuda uluslararası piyasalarda neredeyse 4 ayda üçte bir oranında düşen petrolün Türkiye’de pompaya yansımamasına feryat eden vatandaş ise ne yapacağını bilemiyor. Tüm bu gelişmelerin akabinde, Rekabet Kurumu`nun akaryakıt şirketlerinin, `ham petrol fiyatlarındaki düşüşü pompa fiyatlarına tam olarak yansıtmadığına` ilişkin yayınladığı rapor ise enerji sektörüyle ilgili şüpheleri daha da artırdı. Kışa girerken doğalgaza yüzde 22.5 oranında zam yapılırken, kamuoyundan gelen büyük tepki üzerine 1 hafta sonra Otogaz olarak kullanılan likit petrol gazın (LPG) litre fiyatında yüzde 15 ile 20 arasında, 12 kilogramlık ev tipi tüpgaz fiyatında ise yüzde 10,3 oranında indirim yapıldı. Ancak yaklaşık 150 dolardan 50 dolara (3’te 1’e) düşen petrol fiyatlarına ise ancak 220 kuruşluk bir indirim yapıldı.
Hani piyasa serbestti?
Akaryakıt fiyatlarının serbestçe belirlendiği bir ortamda, benzin istasyonlarının tamamında aynı fiyatlardan satış yapılması, tüketiciyi kandırmaya yönelik bir uygulama. Serbest piyasa denilmesine rağmen fiyat rekabeti olmamasından şikayet edilirken, bütün firmaların akaryakıtı aynı fiyatla satması vatandaşın mağduriyeti ile sonuçlanan bir tekelleşme olarak niteleniyor.
Yüzde 40`ı haksız kazanç
Petrol fiyatları Temmuz 2008`de 144.49 dolar ile tarihinin en yüksek fiyatına ulaştı. O tarihte dolar kuru ise 1,22 YTL, yani bir varil petrol 176 YTL idi. Bugün dolardaki yükselişe rağmen bir varil petrol 88 YTL`ye satın alınabiliyor. 11 Temmuz`dan bu yana petroldeki düşüş yüzde 70 olarak gerçekleşti. Tüm dünyada yarı yarıya düşen petrol fiyatları bu süre içiresinde Türkiye’de yüzde 10 civarında bir düşüş yaşadı. Uzmanlar, Pompa satışlarının bugün en az yüzde 50 daha düşürülmesi gerektiğini kaydediyor.
Dünyanın en pahalı “Benzin”i bizde!
TÜRKİYE: Kişi başına milli gelir 10 bin dolar, bir litre benzin 2.073 dolar!
ABD: Kişi başı milli gelir 45 bin 600 dolar, bir litre benzin 0.98 dolar!
FRANSA: Kişi başı milli gelir 40 bin dolar, bir litre benzin 2.039 dolar!
İTALYA: Kişi başı milli gelir 35 bin dolar, bir litre benzin 2.065 dolar!
İSPANYA: Kişi başı milli gelir 31 bin dolar, bir litre benzin 1.67 dolar!
İNGİLTERE: Kişi başı milli gelir 45 bin dolar, bir litre benzin 2.013 dolar!
ÖTV’nin KDV’si alınıyor!
Akaryakıt dağıtım şirketleri kâr marjını düşürmeye yanaşmazken, devlet sattığı benzin ve motorine yüklediği ÖTV'den bir de KDV kesiyor. Yani verginin bile vergisi alınıyor. Benzin rafineri çıkışından yüzde 219 fazlaya satılıyor. KDV hesaplanırken ÖTV’nin de yüzde 18 KDV’si alınıyor. Verginin vergisi alınmasa akaryakıt bu kadar pahalı satılmayacak. Kamuoyu, kâr oranlarının indirilmesini, devletin de vergi oranını düşürmesini istiyor.
ABD’de galonu 2 dolar bizde litresi!
Petrolün varil fiyatı şu anda 58 dolar civarında. Mart 2005 tarihinde de petrolün fiyatı bugünkü gibi yaklaşık 58 dolar idi. Ancak pompa fiyatı o tarihte 2.42 YTL idi. Bugün 95 oktan benzinin pompa fiyatı 2.97 YTL. Aradaki fark ise şirketlerin kârı. Akaryakıt dağıtım şirketleri cezanın yolda olduğunu görünce benzine bir haftada 3 kez indirim yapmak zorunda kaldılar. Oysa benzin bugün 2.42 YTL seviyelerinde olmalıydı. Amerikan Enerji Bakanlığı Enerji Enformasyon Dairesi verilerine göre, ham petrolün 147 dolarla zirve yaptığı temmuz ortalarında ABD'de 1 galon (3,8 litre) benzin 4,05 dolara satılarak tarihî rekor kırdı. Ancak uluslararası piyasalarda petrol fiyatlarının 60 doların altına inmesiyle akaryakıt ürün fiyatları ABD’de de hızla düşüse geçti. 10 Kasım itibarıyla Amerika'da 1 galon benzinin fiyatı 2,17 dolara geriledi.
Benzin fiyatları 5 şirketin tekelinde!
Rekabet Kurumu Raporunda 5015 sayılı Kanunla dağıtım/bayilik ilişkisi bakımından getirilen sistemin, `tekelden dağıtım/ tekelden satın alma` ilişkisine dayandığı bağımsız bayilikler olmadığı sürece dağıtım şirketlerini çok hızlı değişen piyasa çerçevesinde rekabetçi fiyatlandırmaya zorlayan yapı kurulamayacağı belirtildi. Raporda ayrıca, dağıtım şirketi lisanslarının sürmesi için minimum 60 bin ton satış şartının `açıkça` pazara girişi engellediği vurgulandı. Petrol Ofisi: Yüzde 34, Shell: Yüzde 23.5, BP: Yüzde 15.6, Opet: Yüzde 9.7, Total: Yüzde 7.2
Düşük petrol için...
- Petrolden alınan yaklaşık yüzde 200’lük vergiler indirilmeli.
- Enerji ve kaynak çeşitliliği artırılmalı.
- Alternatif enerji teşvik edilmeli.
- Petrol ve gaz aramaları hızlandırılmalı.
- Boru hatları artırılmalı.
- Rafineri, liman gibi altyapı yatırımları hızlandırılmalı.
- Yeterli rekabet ortamı bulunmadığı için petrolü hükümet ithal etmeli.
Petrol ve Amerika!
- ABD askeri gücü petrol tüketimiyle büyüdü. Savunma Bakanlığı, Pentagon, dünyanın bir numaralı petrol tüketicisi. Her gün, tüm İsveç'ten daha fazla petrol tüketir.
- ABD, yüzde 65'in üzerinde petrol ithalatı yapıyor. Bu da günde 12 ila 14 milyon varil petrol ithal edilmesi anlamına geliyor.
- ABD'den petrol için çıkan dolarlar, dış finansmanla ve devlet kontrolündeki fonlarla tekrar ABD'ye gidiyor.
- Irak'taki her ABD askeri günde ortalama 27 galon petrol tüketiyor. 160 bin asker günde 4.37 milyon galon tüketiyor.
- Pentagon'un Irak'taki günlük petrol harcaması günde 14 milyon dolar, yılda 5.1 milyar dolar!
-Ucuz ve bol petrol sayesinde "süper güç" olan ABD, Ortadoğu'daki işgallerini bu nedenle sürdürüyor.